पूर्वमन्त्री तथा निवर्तमान केन्द्रीय सदस्य मोहनबहादुर बस्नेतले गगन थापामाथि सबैभन्दा कडा राजनीतिक भाषामध्ये एक प्रयोग गर्दै आएका छन् । उनले विशेष महाधिवेशनबाट आएको नेतृत्वले कांग्रेसलाई इतिहासकै कमजोर मोडमा पुर्याएको र ‘मुख्य खलनायक गगन थापा’ भएको आरोप लगाउने गरेका छन् ।
बस्नेतले थापा र विश्वप्रकाश शर्मालाई लक्षित गर्दै ‘चटके’ को संज्ञासमेत दिएका छन् । विवाद समाधानका लागि सम्बन्धित नेताहरूसँग संवाद गर्नुको साटो प्रचारमा बढी जोड दिएको उनको आरोप छ ।
यतिमात्र होइन, कांग्रेसको नेतृत्वमा बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह, महेन्द्रनारायण निधि, शेरबहादुर देउवादेखि अहिलेसम्मको राजनीतिक इतिहाससँग तुलना गर्दै बस्नेतले गगनको नेतृत्व क्षमतामाथि कटाक्ष गरेका छन् । कांग्रेसजस्तो पार्टीमा नेतृत्व गर्न सक्ने क्षमता देखाउन नसकेको तर्क गर्दै उनले ‘बोकाले दाइ हुँदैन’ भन्ने ठेट अभिव्यक्तिसमेत प्रयोग गर्ने गरेका छन् ।
बस्नेतका आरोप र कटाक्षलाई मुख्यतः तीन बुँदामा बुझ्न सकिन्छ :
- गगन नेतृत्वले कांग्रेसलाई इतिहासकै कमजोर अवस्थामा पुर्याएको आरोप ।
- पुराना तथा स्थापित नेताहरूलाई पाखा लगाउन खोजेको आरोप ।
- संवाद र सहमतिभन्दा प्रचार तथा एकपक्षीय शैलीलाई प्राथमिकता दिएको आरोप ।
- कांग्रेसजस्तो पार्टीको नेतृत्व गर्ने क्षमता गगनमा नरहेको भन्दै ‘बोकाले दाइ हुँदैन’ भन्ने कटाक्ष ।
कान्छाराम तामाङ : ‘गगनसँग ३ अर्ब’को आरोप
रामेछापका पूर्वराज्यमन्त्री तथा पूर्वसभापति पूर्णबहादुर तामाङ ‘कान्छाराम’को आलोचना भने आर्थिक आरोपसम्म पुगेको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको भिडियोमा तामाङले गगन थापासँग ‘३ अर्ब रुपैयाँ’ रहेको र त्यसको प्रयोग निर्वाचन तथा आगामी अधिवेशनमा गर्ने तयारी रहेको दाबी गरेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो । यही अभिव्यक्तिलाई लिएर कांग्रेसको केन्द्रीय अनुशासन समितिले उनलाई स्पष्टीकरण सोधेको र पछि जिल्ला सभापतिको हैसियतमा काम गर्न नपाउने गरी निलम्बनसमेत गरेको सार्वजनिक विवरण छ ।
तामाङले लगाएका मुख्य आरोप यस्ता छन् :
- गगनसँग ठूलो परिमाणमा रकम रहेको दाबी ।
- उक्त रकम निर्वाचनमा खर्च गर्ने तयारी रहेको दाबी ।
- आगामी पार्टी अधिवेशनमा समेत रकम प्रयोग गर्ने तयारी रहेको आरोप ।
राजु श्रेष्ठ : ‘बाख्राको खोर त चलाउन नसक्नेले कांग्रेस चलाउँछु ?’
बागमती प्रदेश महामन्त्री राजु श्रेष्ठ विशेष महाधिवेशनको प्रक्रियादेखि नै असन्तुष्ट धारमा देखिँदै आएका छन् । उनी नियमित महाधिवेशनको पक्षमा रहँदै विशेष महाधिवेशनको प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाउने नेतामध्ये हुन् ।
श्रेष्ठले गगन थापाको लामो राजनीतिक यात्रामाथि नै प्रश्न उठाउँदै आएका छन् । २० वर्ष सांसद, मन्त्री र पार्टीको महामन्त्री हुँदा पनि देशको त कुरै छाडौं, आफ्नै निर्वाचन क्षेत्रमा समेत उल्लेखनीय काम गर्न नसकेको आरोप उनले लगाउने गरेका छन् ।
यही प्रसंगमा उनले थापामाथि कटाक्ष गर्दै ‘बाख्राको खोर त चलाउन नसक्नेले कांग्रेस जस्तो पार्टी र देश हाँक्छु भन्ने कुरा पत्याउन सकिँदैन’ भन्ने धारणा सार्वजनिक रूपमा राखेका छन् ।
श्रेष्ठका मुख्य आरोप र कटाक्ष :
- विशेष महाधिवेशनको प्रक्रियामाथि प्रश्न ।
- नियमित महाधिवेशनबाट पार्टीको नेतृत्व र भविष्य तय गर्नुपर्ने धारणा ।
- सांसद, मन्त्री र महामन्त्री हुँदा पनि प्रभावकारी काम गर्न नसकेको आरोप ।
- ‘बाख्राको खोर त चलाउन नसक्नेले कांग्रेस जस्तो पार्टी र देश हाँक्छु’ भन्ने कुरा पत्याउन नसकिने कटाक्ष ।
कुन्दनराज काफ्ले : ‘लास र दासका मालिक’
पूर्वकेन्द्रीय सदस्य तथा पूर्वप्रदेशमन्त्री कुन्दनराज काफ्लेले गगन नेतृत्वमाथि राजनीतिक आलोचनाभन्दा अझ कडा भाषिक प्रहार गरेका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत ‘लास र दासका मालिकहरूबाट पार्टी संकटमा पर्ने देखियो’ भन्दै नेतृत्वले एउटा कुरा बोल्ने र अर्को गर्ने आरोप लगाएका छन् ।
काफ्लेले विशेष महाधिवेशनपछि पार्टीमा आफ्ना समर्थकलाई मात्र नियुक्ति र जिम्मेवारी दिने प्रवृत्ति बढेको आरोप लगाउँदै त्यसलाई ‘भजन–कीर्तन गराउने र विवेक बन्धक बनाउने’ शैलीसँग तुलना गरेका छन् । उनले विशेष महाधिवेशनका नाममा पार्टी विभाजन गरिएको दाबीसमेत गरेका छन् ।
काफ्लेका आलोचनाका मुख्य बुँदा :
- गगन नेतृत्वले पार्टीलाई संकटतर्फ धकेलेको आरोप ।
- नेतृत्वले आफ्नो समर्थन गर्नेहरूलाई मात्र अवसर दिएको आरोप ।
- विशेष महाधिवेशनलाई पार्टी विभाजनतर्फको कदमका रूपमा व्याख्या ।
- गगन–विश्व नेतृत्व डिजिटल प्रचार, ब्रान्डिङ र सामाजिक सञ्जालमा बढी केन्द्रित भएको आरोप ।
- इतर पक्षलाई सम्मानपूर्वक समेट्न नसकेको आरोप ।
भूपेन्द्र राई : ‘दोहोरो चरित्र’देखि ‘कुनै शक्ति केन्द्रबाट परिचालित’सम्म
कोशी प्रदेश महामन्त्री तथा पूर्वप्रदेशमन्त्री भूपेन्द्र राईले गगन थापाको राजनीतिक कार्यशैलीमाथि ‘दोहोरो चरित्र’ को प्रश्न उठाएका छन् ।
विराटनगरमा आयोजित कांग्रेस इतर पक्षको भेलाका क्रममा राईले विगतमा शेरबहादुर देउवाले एमालेसँग सहकार्य गर्दा कांग्रेस कमजोर भएको र जेनजी आन्दोलन चर्किएको तर्क गर्ने थापा पक्ष अहिले आफैं एमाले नेताहरूसँग भेटघाट तथा प्रदेश सरकार गठनका विषयमा छलफल गरिरहेको आरोप लगाएका छन् ।
राष्ट्रिय भेलामा राईले गगन थापामाथि अझ गम्भीर राजनीतिक प्रश्न उठाएका छन् । उनले थापाको राजनीतिक गतिविधि हेर्दा ‘कुनै शक्ति केन्द्रबाट परिचालित’ भएको हो कि भन्ने आशंका व्यक्त गरेका छन् ।
विशेष महाधिवेशन र निर्वाचन आयोगको निर्णय संविधान, कानुन र पार्टी विधानभन्दा फरक कसरी भयो भन्ने प्रश्न उठाउँदै उनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले विगतमा ‘यो केटो कहीँ कतैबाट परिचालित छ’ भनेको प्रसंगसमेत जोडेर थापामाथि प्रहार गरेका छन् ।
राईका आरोपका मुख्य बुँदा :
- गगन पक्षको राजनीतिक व्यवहार र अघिल्लो राजनीतिक अडानबीच विरोधाभास रहेको आरोप ।
- सत्ता स्वार्थका लागि एमालेसँग सहकार्य गर्न खोजेको आरोप ।
- विशेष महाधिवेशन र निर्वाचन आयोगको निर्णयमाथि प्रश्न ।
- गगन थापा ‘कुनै शक्ति केन्द्रबाट परिचालित’ भएको हुन सक्ने संकेत ।
- गिरिजाप्रसाद कोइरालाको पुरानो ‘यो केटो कहीँ कतैबाट परिचालित छ’ भन्ने प्रसंगसँग गगनलाई जोडेर प्रश्न उठाएको ।
गगनमाथिको प्रहार र कांग्रेसभित्रको बदलिँदो राजनीतिक संस्कार
गगन थापा सभापति बन्नुअघि पनि उनी कांग्रेसभित्र नेतृत्व र पार्टी सञ्चालनमाथि कडा प्रश्न उठाउने नेताका रूपमा परिचित थिए । विद्यार्थी राजनीतिदेखि नै पुरानो नेतृत्वको कार्यशैलीमाथि प्रश्न उठाउँदै आएका थापा स्वयं पार्टी नेतृत्वमा पुगेपछि अहिले त्यही प्रकृतिको आलोचनाको केन्द्रमा छन् ।
थापामाथि उनका विरोधी नेताहरूले जसरी कडा भाषा प्रयोग गरिरहेका छन्, त्यसको प्रतिउत्तरमा उनका समर्थक, कार्यकर्ता र सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय समूहले पनि पुराना नेताहरूमाथि त्यत्तिकै कडा टिप्पणी गर्ने गरेका छन् । कतिपय अवस्थामा अग्रज नेताहरूप्रतिको भाषिक मर्यादा नै हराएको देखिन्छ ।
यही ठाउँमा कांग्रेसभित्रको अहिलेको विवादलाई अर्को कोणबाट हेर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।
गुट फरक हुनु र पार्टी फरक हुनु एउटै कुरा होइन ।
मोहनबहादुर बस्नेत, कान्छाराम तामाङ, राजु श्रेष्ठ, कुन्दनराज काफ्ले र भूपेन्द्र राई गगन थापाका राजनीतिक विरोधी हुन सक्छन् । तर उनीहरू नेपाली कांग्रेसकै नेता हुन् । त्यसैगरी गगन थापाका समर्थक पनि कांग्रेसकै कार्यकर्ता हुन् ।
आज एउटा गुटले अर्को गुटमाथि हिलो छ्याप्दा भोलि त्यही पार्टीभित्र बसेर सहकार्य गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । त्यसैले नेतृत्वको आलोचना, नीतिको विरोध र राजनीतिक असहमति स्वाभाविक भए पनि त्यसलाई व्यक्तिगत अपमान, चरित्रमाथिको प्रश्न र सामाजिक सञ्जालको युद्धमा रूपान्तरण गर्दा त्यसको क्षति कुनै एउटा गुटलाई मात्र हुँदैन ।
कांग्रेसको अहिलेको विवादमा प्रश्न गगन सही कि गलत भन्नेमा मात्र सीमित छैन । मूल प्रश्न कांग्रेस कसरी चलाउने, नेतृत्व कसरी परिवर्तन गर्ने, फरक मतलाई कसरी सम्मान गर्ने र पराजित पक्षलाई कसरी समेट्ने भन्ने हो ।
विशेष महाधिवेशनको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउन पाइन्छ । गगन नेतृत्वको कार्यशैलीको आलोचना गर्न पाइन्छ । त्यस्तै गगन पक्षले पनि पूर्वनेतृत्वका निर्णय र कार्यशैलीमाथि प्रश्न उठाउन पाउँछ । तर त्यसको अन्तिम आधार विचार, नीति, विधि र लोकतान्त्रिक बहस हुनुपर्छ ।
त्यसैले प्रश्न उठ्छ— कांग्रेसभित्रको राजनीतिक प्रतिस्पर्धा कहाँसम्म जाने ?
गुटगत प्रतिस्पर्धा लोकतान्त्रिक पार्टीमा अस्वाभाविक होइन । तर गुटगत प्रतिस्पर्धाले पार्टीको साझा पहिचान नै मेटाउने अवस्था आउनु भने चिन्ताको विषय हो ।
हिलो छ्याप्दा अगाडि उभिएको व्यक्ति फोहोर देखिएला, तर छ्याप्नेको हात र आफ्नै आँगन पनि सफा रहँदैन ।
गगन थापामाथि प्रहार गर्ने नेताहरूले पनि यही कांग्रेसभित्र राजनीति गर्नुपर्नेछ । गगन पक्षले पनि आजका आलोचकसँग भोलि सहकार्य गर्नुपर्ने हुन सक्छ । त्यसैले आजको गुटगत दूरीलाई पार्टीगत दूरीमा बदल्ने हो भने अन्ततः घाटा कुनै एउटा नेताको होइन, नेपाली कांग्रेसकै हुनेछ ।
अन्ततः कांग्रेसभित्रको अहिलेको विवादको प्रश्न ‘गगन हार्ने कि जित्ने ?’ भन्दा ठूलो छ— ‘गुटको विजयका नाममा कांग्रेस हार्ने कि कांग्रेसलाई बचाएर राजनीतिक प्रतिस्पर्धा गर्ने ?’ यही प्रश्नको उत्तर खोज्नु अहिले कांग्रेसका सबै पक्षको जिम्मेवारी हो।
प्रतिक्रिया