बीपीको विरासत जोगाउने अभियानमा शशांक, कांग्रेसको ‘संस्थापन इतर’ नयाँ ध्रुवीकरणतर्फ

टिप्पणी

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको संस्थापन इतर समूहले राष्ट्रिय भेलाको तयारीलाई तीव्र बनाउँदै ५५१ सदस्यीय मूल आयोजक समितिसहित विभिन्न विषयगत समिति गठन गरेपछि कांग्रेसभित्र नयाँ राजनीतिक तरंग सिर्जना भएको छ। सतहमा हेर्दा यो राष्ट्रिय भेलाको तयारी मात्र देखिए पनि यसको राजनीतिक सन्देश भने आगामी महाधिवेशन र पार्टी नेतृत्वको शक्ति सन्तुलनसँग जोडिएको रूपमा बुझ्न थालिएको छ।

विशेष चासोको विषय के बनेको छ भने, यो अभियानको नेतृत्व पार्टीका संस्थापक नेता बीपी कोइराला का कान्छा पुत्र डा. शशांक कोइराला ले गरिरहेका छन्। लामो समयसम्म अपेक्षाकृत निष्क्रिय देखिएका शशांक पछिल्ला दिनमा पार्टीभित्र वैचारिक र संगठनात्मक पुनर्संरचनाको बहसको केन्द्रमा उभिन खोजेको संकेत देखिएको छ।

राष्ट्रिय भेलाका लागि गठन गरिएको मूल आयोजक समितिमा पूर्वपदाधिकारी, केन्द्रीय सदस्य, प्रदेश तथा जिल्ला सभापति, संघीय र प्रदेश सांसद, पूर्वमन्त्री तथा भ्रातृ संस्थाका प्रमुखहरूलाई समेटिनुले इतर समूहले आफ्नो संगठनात्मक उपस्थिति कमजोर नरहेको सन्देश दिन खोजेको स्पष्ट देखिन्छ। यो केवल भेला व्यवस्थापनको संरचना नभई महाधिवेशनअघिको राजनीतिक शक्ति प्रदर्शनका रूपमा पनि हेरिएको छ।

अझ महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको कांग्रेसका ऐतिहासिक नेताहरूका परिवार र पुराना नेतृत्व तहका व्यक्तिहरूको समर्थन देखिनु हो। गणेशमान सिंहका पुत्र प्रकाशमान सिंह, महेन्द्रनारायण निधिका पुत्र विमलेन्द्र निधि लगायत कांग्रेसका वरिष्ठ नेता तथा पूर्वपदाधिकारीहरूको साथले यो अभियानलाई थप राजनीतिक वजन दिएको विश्लेषण हुन थालेको छ। यसले कांग्रेसभित्रको असन्तुष्ट धारलाई साझा मञ्चमा ल्याउने प्रयासका रूपमा पनि अर्थ्याइएको छ।

यद्यपि, राष्ट्रिय भेलाको औपचारिक उद्देश्य पार्टीलाई वैचारिक र सांगठनिक रूपमा नयाँ गति दिने तथा समसामयिक राजनीतिक विषयमा साझा धारणा बनाउने भनिएको छ। तर, राजनीतिक प्रस्ताव, संगठनात्मक प्रस्ताव, विधान संशोधन मस्यौदा र आर्थिक नीति तयारी समितिसम्म गठन गरिनुले यो अभियान केवल औपचारिक कार्यक्रम नभई भविष्यको नेतृत्व र पार्टीको संरचनाबारे वैकल्पिक दृष्टिकोण तयार गर्ने प्रयास रहेको संकेत गर्छ।

पत्रकार सम्मेलनमा डा. शशांकले मुलुकको राजनीतिक अस्थिरता र कांग्रेसभित्रको आन्तरिक चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न राष्ट्रिय भेला आवश्यक भएको बताएका छन्। अर्कोतर्फ, नेता एनपी साउदले पनि पार्टीको एकता नै अहिलेको सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता भएको धारणा सार्वजनिक गरेका छन्। यसले इतर समूह विभाजनभन्दा पनि नेतृत्व शैलीमा परिवर्तन र समावेशी निर्णय प्रक्रियाको माग गरिरहेको सन्देश दिन खोजेको देखिन्छ।

यद्यपि, १४औँ महाधिवेशनमा देउवासँग प्रतिस्पर्धा गरेका डा. शेखर कोइराला को पत्रकार सम्मेलनमा अनुपस्थिति भने राजनीतिक रूपमा चासोको विषय बनेको छ। यद्यपि, आयोजक पक्षले उनको पूर्ण समर्थन रहेको दाबी गरेको छ।

    नेपाली कांग्रेस अहिले केवल नेतृत्वको प्रतिस्पर्धामा मात्र छैन, उसले आफ्नो ऐतिहासिक पहिचान, वैचारिक दिशा र संगठनात्मक भविष्यको पनि पुनर्परिभाषा गर्ने मोडमा उभिएको देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा बीपी कोइरालाको राजनीतिक विरासतलाई पुनः केन्द्रमा ल्याउने प्रयासस्वरूप डा. शशांक कोइरालाको सक्रियता अर्थपूर्ण मान्न सकिन्छ।

तर, केवल ऐतिहासिक विरासत, पारिवारिक पहिचान वा वरिष्ठ नेताहरूको समर्थनले मात्र कांग्रेसको नेतृत्व परिवर्तन सम्भव हुँदैन। त्यसका लागि स्पष्ट राजनीतिक दृष्टि, संगठन सञ्चालनको क्षमता, कार्यकर्तामा भरोसा र जनतामा नयाँ आशा जगाउने नेतृत्व आवश्यक हुन्छ। राष्ट्रिय भेलाले यी विषयमा ठोस सन्देश दिन सकेमा मात्र शशांक नेतृत्वको यो अभियान कांग्रेसभित्र दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सफल हुने देखिन्छ।

अहिलेलाई भने एउटा कुरा स्पष्ट देखिएको छ—कांग्रेसभित्रको संस्थापन इतर समूह अब रक्षात्मक अवस्थामा होइन, आफ्नो राजनीतिक हैसियत र संगठनात्मक शक्ति खुला रूपमा प्रदर्शन गर्ने रणनीतिमा अघि बढेको छ। आगामी महाधिवेशनसम्म यसले पार्टीको आन्तरिक शक्ति सन्तुलनमा कस्तो प्रभाव पार्छ, त्यो भने कांग्रेस राजनीतिले दिने अर्को उत्तर हुनेछ।