तातो पानीमा भ्यागुतो’को उदाहरण दिँदै युवराज संग्रौलाले उठाए विदेशी प्रभाव र राष्ट्रिय पहिचानको विषय

काठमाडौं । वरिष्ठ अधिवक्ता एवं प्राध्यापक डाक्टर  युवराज संग्रौलाले नेपालमा वैदेशिक रोजगारीप्रतिको निर्भरता, विदेशी प्रभाव, राष्ट्रिय स्वाधीनता र सांस्कृतिक पहिचानका विषयमा बहस आवश्यक रहेको बताएका छन्। सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा टिप्पणी लेख्दै उनले ‘तातो पानीमा भ्यागुतो’को उदाहरणमार्फत समाजमा क्रमशः सामान्य बन्दै जाने प्रवृत्तिप्रति समयमै सचेत हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
संग्रौलाले आफ्नो टिप्पणीमा नेपालीहरूको विदेशी सेनामा भर्ती हुने ऐतिहासिक परम्परादेखि वैदेशिक रोजगारीको विस्तारसम्मका विषय समेटेका छन्।

सन् १८१६ पछिको ऐतिहासिक सन्दर्भ उल्लेख गर्दै उनले नेपालीहरू ब्रिटिस सेनामा भर्ती हुन थालेको घटनालाई पछिल्लो समय वैदेशिक रोजगारीमा बढेको निर्भरतासँग जोडेर व्याख्या गरेका छन्। उनका अनुसार विदेशी रोजगारीप्रतिको आकर्षण बढ्दै जाँदा स्वदेशमै उत्पादन, उद्यम र रोजगारी सिर्जना गर्ने विषय ओझेलमा परेको छ।
उनले कृषि तथा उत्पादन क्षेत्रको विकासमा पर्याप्त ध्यान नदिइएको र ‘नेपालमा अवसर छैन’ भन्ने धारणा फैलिँदा युवाहरू विदेश जाने प्रवृत्ति बढेको उल्लेख गरेका छन्। गैरसरकारी संस्थामार्फत भित्रिने वैदेशिक स्रोत र विदेशी रोजगारीमा आधारित आर्थिक गतिविधिबारे पनि उनले प्रश्न उठाएका छन्।

संग्रौलाले नेपालको राजनीतिक क्षेत्रमा विदेशी प्रभावको विषयसमेत उठाएका छन्। राजनीतिक नेतृत्वको विदेशी दूतावाससँगको सम्पर्क, सांसद तथा राजनीतिक व्यक्तिहरूलाई विदेशी संस्थामार्फत दिइने तालिम र राष्ट्रिय निर्णय प्रक्रियामा बाह्य प्रभाव पर्न सक्ने सम्भावनाबारे उनले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। यस्ता गतिविधिको प्रभाव र नेपालको निर्णय प्रक्रियामा तिनको भूमिकाबारे सार्वजनिक बहस हुनुपर्ने उनको टिप्पणीको आशय छ।
त्यस्तै, विदेशी भाषा, संस्कृति, चाडपर्व, पहिरन र जीवनशैलीप्रतिको आकर्षण बढ्दै जाँदा नेपाली मौलिकता र सांस्कृतिक पहिचानमा पर्न सक्ने प्रभावबारे पनि उनले चर्चा गरेका छन्। आफ्नै सभ्यता र परम्पराप्रतिको चासो कायम राख्दै आधुनिकता तथा बाह्य संस्कृतिलाई कसरी ग्रहण गर्ने भन्ने विषयमा विचार गर्नुपर्ने उनको धारणा छ।
आफ्नो टिप्पणीमा संग्रौलाले चीन र भारतको उदाहरण दिँदै बाह्य प्रभावबाट उत्पन्न हुन सक्ने चुनौती पहिचान गर्न र आवश्यकताअनुसार नीतिगत तथा वैचारिक परिवर्तन गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनले राजनीतिक नेतृत्वको पुस्ता उमेरले मात्र निर्धारण नहुने उल्लेख गर्दै विचार, चेतना र आलोचनात्मक दृष्टिकोणलाई पनि महत्त्व दिएका छन्।
‘तातो पानीमा भ्यागुतो’को रूपक प्रयोग गर्दै उनले समाजमा बिस्तारै विकसित हुने प्रवृत्ति र त्यसका सम्भावित परिणामलाई समयमै पहिचान गर्नुपर्ने सन्देश दिएका छन्। राष्ट्रिय स्वाधीनता, उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, वैदेशिक रोजगारी, सांस्कृतिक पहिचान र राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा बाह्य प्रभावजस्ता विषयमा बहस सुरु गर्नुपर्ने उनको निष्कर्ष छ।